Tersane & Ağır Sanayi Yapılarında Mühendislik: Gemi Kızakları, Rıhtım ve Vinç Yolu İnşaatı Rehberi

1. Tersane ve Deniz Yapıları Mühendisliğinin Temel Prensipleri

Tersane sahaları ve ağır sanayi tesisleri, standart bina yapılarından tamamen farklı dinamik yüklere ve çevresel etkilere maruz kalır. Binlerce tonluk gemi bloklarının transferi, 100-300 tonluk portal vinçlerin hareketi ve sürekli deniz suyu teması; zemin iyileştirmesinden beton sınıfı seçimine kadar özel mühendislik hesaplamaları gerektirir.

Modern bir tersane altyapısında temel amaç; sıfır oturma toleransı ile zemin stabilitesini sağlamak, korozyona karşı en az 50 yıllık servis ömrü sunmak ve üretim süreçlerini aksatmayacak ağır yük yolları inşa etmektir.

2. Gemi İnşa ve Çekek Kızakları: Eğim, Yük Dağılımı ve Ray Sistemleri

Gemi kızağı inşaatı, tersanenin kalbini oluşturan en kritik yapıdır. Kızağın projelendirilmesinde şu teknik kriterler esastır:

• Kızak Eğimi ve Geometrisi: İnşa edilecek gemi tiplerine göre %4 ile %7 arasında hassas bir meyil ile deniz içine doğru uzanan betonarme hatlar oluşturulur.
• Kazıklı Temel Sistemi: Kıyı dolgu alanlarında zemin taşıma gücü düşük olduğundan, kızak temelleri genellikle deniz içi ve kara tarafında 80-120 cm çapında çelik muhafazalı fore kazıklar üzerine oturtulur.
• Domuz Arabası ve Hidrolik Yürütme Kanalları: Blokların birleştirilmesi ve denize indirilmesi sırasında uygulanan tekil noktasal yükleri karşılayacak özel yüksek dayanımlı ankraj ve ray yatakları dizayn edilir.

3. Ağır Portal Vinç Yolları ve Ray Temel Toleransları

Tersanelerde blok montajı yapan portal vinçlerin (Gantry Crane) hatasız çalışması için ray altı betonarme temellerinde milimetrik hassasiyet şarttır. Ray hattında oluşacak 2-3 milimetrelik oturma veya eksen sapması, vincin kilitlenmesine ve devrilme riskine yol açabilir.

Ekovit İnşaat olarak Altınova Tersaneler Bölgesi’nde uyguladığımız vinç yolu standartlarında; sürekli betonarme derin kirişler, özel sarsıntı emici elastomer yastıklar ve ayarlanabilir kramponlu ray tespit sistemleri kullanılmaktadır.

4. Rıhtım, İskele ve Deniz İçi Fore Kazık İmalatları

Donatım ve tamir rıhtımları, hem gemi bağlama (borda) yüklerini hem de rıhtım üzerindeki mobil vinç ve araç trafiğini karşılamak zorundadır. Rıhtım imalatlarında palplanş perde duvarlar, karelajlı kazık sistemleri ve deniz betonu başlık kirişleri entegre şekilde projelendirilir.

5. Ağır Sanayi Tipi Endüstriyel Saha Betonu ve Donatı Detayları

Tersane ve fabrika stok sahalarında standart saha betonları çatlama ve ufalanma yapar. Ağır sanayi zeminlerinde:

• Minimum 25-35 cm kalınlığında C30/37 veya C35/45 sınıfı beton kullanılır.
• Çift sıra hasır çelik donatının yanı sıra mikro/makro sentetik ve çelik lif takviyesi uygulanır.
• Yüzey aşınma direncini artırmak için korunt veya kuvars agregalı endüstriyel yüzey sertleştiriciler ile helikopter perdahı yapılır.

6. Deniz Suyuna ve Agresif Kimyasallara Karşı Korozyon Koruması

Deniz yapılarında klor iyonu saldırısı, donatının paslanmasına ve betonun içten çatlamasına neden olur. Bu riski önlemek için sülfata dayanıklı çimento (SRC), uçucu kül katkıları, pas payı mesafesinin (paspayı) 6-8 cm’ye çıkarılması ve su yalıtımlı kristalize katkılar zorunludur.

7. Ekovit İnşaat’ın Altınova ve Marmara Ağır Sanayi Referansları

Ekovit İnşaat; Cemre Tersanesi (1. ve 2. Kısım, Atölye ve İdari Binalar), Boğaziçi Tersanesi Gemi Kızağı ve Vinç Yolları, Park Tersane Rıhtım ve Domuz Arabası Yolları, Düzgit Tersanesi Saha Düzenlemesi ve Yalova Pilotaj Binası dahil olmak üzere Türkiye’nin en stratejik gemi inşa tesislerinin altyapı ve üstyapı taahhütlerini başarıyla teslim etmiştir. Detaylı teknik projelerimizi tamamlanan projeler sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

8. Tersane ve Ağır Sanayi Yapıları Sıkça Sorulan Sorular